Mały człowiek w wielkim świecie

Czas płynie szybko. Zanim się spostrzeżesz, Twój Mały Człowiek wyrośnie z pieluszek, pójdzie do przedszkola, będzie miał swoich przyjaciół i małe sekrety. Twoim zadaniem jest nie tylko zapewnienie dziecku ciepłego, bezpiecznego domu, ale również nauczenie go samodzielności i odpowiedzialności za swoje życie i otoczenie.

Wielu rodziców odkłada naukę czystości i obowiązków na bliżej nieokreśloną przyszłość. Zazwyczaj wolimy sami szybko wykonać zadanie zamiast wielokrotnie instruować dziecko, poprawiać po nim lub sprzątać dodatkowy bałagan. Czasami dopiero gdy dziecko jest w szkole podstawowej lub gimnazjum, rodzice orientują się że ich pociecha jest zupełnie niesamodzielna i bez ich pomocy i stałego nadzoru właściwie nie jest w stanie pomagać w domu, ani nawet przygotować się rano do wyjścia z domu. Próby zaangażowania starszego dziecka w obowiązki domowe zazwyczaj kończą się konfliktami i frustracją.

Dlatego też, dla wspólnego dobra, warto jak najwcześniej rozpocząć naukę higieny i pomocy w domu. Maluchy uwielbiają angażować się w „dorosłe” czynności, kojarzą je z zabawą, a przede wszystkim – ciekawym spędzaniem czasu z ukochanymi rodzicami.

 

4 kroki od Malucha do Zucha

 1.     Mały towarzysz

Zanim Maluszek będzie w stanie cokolwiek robić samodzielnie, pozwól mu obserwować Twoje codzienne czynności. Rodzice małych dzieci, zwłaszcza noworodków i niemowląt, często odkładają sprzątanie i gotowanie na czas, gdy Maluch śpi. Niepotrzebnie.

Warto umieścić kojec lub bujaczek w takim miejscu, by Maluszek mógł obserwować co robicie. W niektórych czynnościach dziecko może towarzyszyć Ci będąc na rękach lub w chuście. Zawsze jednak pamiętaj o zapewnieniu dziecku bezpieczeństwa – w zasięgu małych rączek nie powinno być żadnych gorących, ostrych lub małych (ryzyko połknięcia!) przedmiotów.

Bardzo ważne jest również tłumaczenie Maluszkowi co robicie, zarówno w trakcie wykonywania codziennych obowiązków, jak i w czasie rutynowych zabiegów pielęgnacyjnych.  To doskonała okazja do nauki części ciała, nowych wyrazów i poleceń, a także podstaw ochrony zdrowia.

2.     Małe rączki, małe zadania

Kiedy Maluszek potrafi już sprawnie chwytać, operować dłońmi i przemieszczać się, możesz powoli angażować go do wykonywania prostych zadań. Nawet najmniejsze dzieci mogą pomagać w sprzątaniu zabawek lub wkładaniu ubrań do pralki. Jak najwcześniej warto też uczyć Malucha podstaw higieny, np. samodzielnego czyszczenia ząbków i mycia rączek.

Pamiętaj o dostosowaniu trudności zadania do sprawności motorycznej dziecka. Cierpliwie tłumacz Maluchowi w jaki sposób wykonać zadanie i po co właściwie je wykonujemy. Zapewnij dziecku bezpieczeństwo i zawsze doceniaj jego zaangażowanie i małe sukcesy.

Na tym etapie nie ma jeszcze mowy o obowiązkach – wszystko co Maluch robi, to jedynie spontaniczna pomoc w domu, nauka codziennych zadań poprzez zabawę i współpracę z dorosłymi

3.     Duże i małe obowiązki

Pomaganie rodzicom powinno z czasem przekształcić się w obowiązki dziecka. Oczywiście muszą być one dostosowane do wieku i indywidualnych możliwości dziecka, nie ma natomiast żadnych przeszkód, żeby już od przedszkolaków wymagać wykonywania określonych zadań.

Początkowo rodzice muszą towarzyszyć Maluchowi w czasie wykonywania obowiązków, na nich również spoczywa ciężar przypominania dziecku o jego zadaniach. Należy jednak pamiętać o kilku zasadach, które pomogą Maluchowi wdrożyć się do obowiązków i z czasem samodzielnie za nie odpowiadać.

Umiar

Małe dzieci szybko się nudzą i mają dość krótką pamięć. Nie wolno wymagać od Malucha zbyt dużo – powoli wprowadzaj kolejne obowiązki, stopniuj ich trudność i czas poświęcony na ich wykonywanie. Nie obarczaj dziecka zadaniami przewyższającymi jego umiejętności – niepowodzenia mogą bardzo zniechęcić Malucha.

Przykładowe etapy zaangażowania w obowiązki i czynności pielęgnacyjne:

– Rodzic czyści ząbki dziecka, dziecko po myciu „bawi się w mycie zębów”

– Dziecko czyści ząbki  samodzielnie pod obserwacją rodzica, rodzic „poprawia” po nim

– Dziecko nakłada pastę i przygotowuje kubek, myje zęby pod kontrolą rodzica

– Samodzielne mycie zębów z inicjatywy rodziców

– Dziecko samo inicjuje mycie zębów i samodzielnie wykonuje zadanie

Regularność

Obowiązek to czynność powtarzalna w czasie. Dziecko doskonale uczy się czynności poprzez regularne powtarzanie jej. Jeśli wprowadzasz do planu dnia dziecka jakiś obowiązek, a zwłaszcza nawyk higieniczny np. mycie rąk przed każdym posiłkiem, konsekwentnie przestrzegaj ich i niezależnie od okoliczności wymagaj jego wykonywania.

 Wsparcie

Bądź wytrwałym i wyrozumiałym kibicem Malucha. Nigdy nie krytykuj swojej Pociechy, ale również nie wyręczaj dziecka w jego obowiązkach. Bądź konsekwentny i dokładnie tłumacz dziecku dlaczego powinno coś zrobić, pozwól mu jednak na własną inicjatywę i daj mu możliwość wykonania zadania po swojemu. To wzmocni jego pewność siebie i zachęci do dalszych wysiłków. Pamiętaj również o właściwym czasie przeznaczonym na obowiązki – nie przerywaj dziecku zabawy, nie wymagaj również zbyt wiele kiedy dziecko jest przemęczone.

4.      Sam potrafię!

Dziecko, które od najwcześniejszych miesięcy życia uczestniczyło w zadaniach domowych i dbaniu o własną higienę, a potem stopniowo, z inicjatywy i z pomocą rodziców wykonywało swoje obowiązki, po pewnym czasie samo dba o swoje zadania i nie sprawia mu większych trudności pamiętanie o nich. Pamiętaj, że z chwilą rozpoczęcia edukacji szkolnej lista obowiązków dziecka znacząco się wydłuża, więc wczesne wdrożenie dziecka w dbanie o swoje zdrowie, wygląd, otoczenie i dobro rodziny jest inwestycją, która w tym czasie okaże się bezcenna.

Aby ułatwić dziecku samodzielne wykonywanie obowiązków można sporządzić tablicę obowiązków i system zbierania punktów za wykonanie zadań. Warto też nagradzać dziecko za sumienną pracę i zawsze wspierać je, gdy potrzebuje pomocy lub rady.